Bài viết & Hướng dẫn

Kiến thức thuế, kế toán, BHXH và thủ tục doanh nghiệp từ TADA.

← Quay lại danh sách

Cá nhân kinh doanh giảm 30% thuế TNCN: chốt việc nào ngay?

Đăng ngày 16/11/2026 bởi Dịch Vụ Thuế Kế Toán TADA

Người bán tự do, chủ sạp, người làm dịch vụ một mình — nhóm khán giả này quen nghe chính sách giảm thuế như chuyện của doanh nghiệp: NQ 121/2024 năm trước chỉ giảm cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh đứng ngoài. Kỳ 2026–2027 khác: Nghị quyết 43/2026/QH16 lần đầu kéo cá nhân kinh doanh vào cùng chỗ, và Nghị định 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026 (hiệu lực ngay ngày ký) quy định chi tiết — giảm 30% số thuế TNCN phải nộp cho cá nhân cư trú kinh doanh có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng. Tin luatvietnam ngày 08/11 vừa trả lời đợt câu hỏi dày về nhóm này, đúng lúc quý IV là quý nộp thuế lớn nhất năm của dân bán hàng. Trả lời luôn việc chốt: nếu đã kê khai mà chưa nộp mẫu giảm thuế kèm theo, khai bổ sung ngay — phần tăng thêm vẫn được giảm, đừng để ưu đãi nằm trên giấy.

Ai được giảm 30%?

Điều 2 NĐ 398/2026 phủ đúng nhóm đang kê khai theo cơ chế mới: cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất kinh doanh, gồm cá nhân đăng ký hộ kinh doanh và cả người được ủy quyền đại diện hộ kinh doanh. Phương pháp tính nào cũng áp: nộp theo tỷ lệ % doanh thu (nhóm 1–3 tỷ em đã so trong bài hộ kinh doanh 1–3 tỷ: tính thuế theo % hay theo thu nhập), nộp theo thu nhập tính thuế với khung trên 3 tỷ, hay kê khai cho thuê tài sản. Doanh thu căn cứ lấy theo Điều 4, 5 NĐ 68/2026 (sửa bởi NĐ 141/2026): lũy kế toàn bộ hoạt động kinh doanh của năm — nhiều ngành, nhiều địa điểm gộp chung, không tách để chui dưới ngưỡng.

Ngưỡng là 10 tỷ đồng một năm của năm 2026 hoặc 2027. NĐ 398 cũng dựng hàng rào chống "chia để hưởng" ở phần doanh nghiệp: DN mới hình thành do chia, tách sau khi NQ 43/2026 có hiệu lực mà tổng doanh thu các DN sau chia vượt 10 tỷ thì không áp. Cá nhân kinh doanh ít đụng hàng rào này, nhưng hộ mở nhiều địa điểm kinh doanh thì để ý: tổng lũy kế là thứ bị soi.

Nội dung Theo NĐ 398/2026
Đối tượng cá nhân cư trú kinh doanh: hộ kinh doanh, người ủy quyền đại diện hộ
Ngưỡng doanh thu năm lũy kế toàn bộ hoạt động ≤ 10 tỷ
Mức giảm 30% số thuế TNCN phải nộp
Kỳ áp dụng thuế kỳ 2026 và 2027
Hiệu lực ngay từ 29/10/2026
Mẫu kê khai Mẫu 01 (cùng tờ khai kỳ), Mẫu 02 (khấu trừ nộp thay), Mẫu 03 (vượt ngưỡng)

Giảm thế nào, kê khai ra sao?

Thử bấm ra con số ưu đãi: hộ phân phối doanh thu 3 tỷ — TNCN theo % là 0,5% × (3 tỷ − 1 tỷ trừ) = 10 triệu, giảm 30% là giữ lại 3 triệu. Hộ dịch vụ doanh thu 2 tỷ — TNCN 2% × 1 tỷ = 20 triệu, giảm 6 triệu. Ai nộp theo thu nhập tính thuế cũng được giảm trên số thuế thực tính ra. Riêng từng kỳ con số không lớn, cộng cả năm vẫn đáng để lấy — đây là tiền Nhà nước giảm sẵn, không có lý do để bỏ.

Thủ tục nằm ở ba mẫu kèm nghị định. Mẫu 01 nộp cùng tờ khai quý, 6 tháng hoặc năm khi dự kiến doanh thu ≤10 tỷ — nghĩa là nó đi theo nhịp kê khai sẵn có, thêm một tờ chứ không dựng quy trình mới. Mẫu 02 dành cho bên khấu trừ, khai thay, nộp thay (tổ chức hoặc cá nhân): giảm 30% theo từng tháng, quý, lần phát sinh — phần bán qua sàn có chức năng thanh toán từ 01/7/2026 nộp thay là nhóm này. Khai bổ sung làm tăng thuế phải nộp thì phần tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu còn đáp ứng điều kiện; làm giảm thì điều chỉnh trả lại phần đã giảm.

Ví dụ điển hình của quý này: người bán chạy sale 27/11 doanh thu dồn về quý IV, quý I–III đã khai nhưng quên Mẫu 01. Khai bổ sung từ giờ — phần thuế quý cũ được giảm như thường, phần tăng thêm của quý IV cũng thế. Ai để đến quyết toán thì vẫn khai được, chỉ mất công đi một vòng giải trình không cần thiết.

Doanh thu vượt 10 tỷ xử thế nào?

Lộ trình của NĐ 398 không phạt người nảy số: doanh thu thực tế vượt 10 tỷ lũy kế thì nộp bổ sung số thuế đã được giảm qua Mẫu 03, kèm tờ khai 01/CNKD (hoặc 01/BĐS với cho thuê bất động sản), và không tính tiền chậm nộp đến thời hạn nộp hồ sơ của kỳ lũy kế vượt ngưỡng. Đây là thiết kế dễ thở đúng tinh thần NQ 43/2026: hết ưu đãi là hết, nhưng không đè thêm lãi phạt vào phần chênh do dự báo.

Cần phân hai cổng vượt ngưỡng để đừng nhầm: vượt 3 tỷ là chuyện đổi phương pháp tính (từ lối % sang lối thu nhập tính thuế, đúng chuỗi bài trước đã nói), còn vượt 10 tỷ là chuyện nộp lại phần đã được giảm. Một hộ 3,5 tỷ dính cổng thứ nhất nhưng vẫn ở trọn ưu đãi 30%; một hộ 11 tỷ dính cả cổng thứ hai — nộp lại phần giảm và tiếp tục tính thuế theo khung thuế suất của quy mô mình.

Việc làm ngay quý IV/2026

Bốn việc xếp theo thứ tự gấp dần: một, rà ba tờ khai quý đầu năm — thiếu Mẫu 01 ở đâu khai bổ sung ở đó; hai, đối chiếu phần thuế nộp thay của sàn đã được giảm 30% chưa (Mẫu 02 bên tổ chức nộp thay); ba, nếu doanh thu đang lướt sát 10 tỷ, dựng dự báo toàn năm và chuẩn bị sẵn Mẫu 03 để nộp đúng hạn, không để phần giảm thành nợ; bốn, ghi vào lịch kế hoạch 2027 chính sách này còn áp — gói bán hàng đầu năm tính luôn con số giảm 30% vào giá.

Câu hỏi thường gặp

Câu 1: Hộ nộp thuế theo % doanh thu có được giảm không?
Được. NĐ 398 áp cho mọi phương pháp tính: theo % doanh thu, theo thu nhập tính thuế, kể cả phần thu nhập kinh doanh chịu khấu trừ nộp thay trên sàn.

Câu 2: Quên nộp Mẫu 01 các quý trước, giờ khai bổ sung có mất ưu đãi không?
Không mất. Khai bổ sung phần tăng thuế vẫn được giảm 30% nếu còn đủ điều kiện doanh thu ≤10 tỷ; nộp trễ chỉ tốn công, không tốn phạt cho việc này.

Câu 3: Doanh thu năm 2026 chốt 11 tỷ thì sao?
Nộp bổ sung toàn bộ số thuế đã được giảm qua Mẫu 03 kèm tờ khai kỳ lũy kế vượt, không bị tính tiền chậm nộp đến hạn nộp hồ sơ của kỳ đó. Phần thuế gốc vẫn tính theo khung thuế suất bình thường.

Câu 4: Cho thuê nhà có nằm trong diện giảm không?
Thu nhập cho thuê tài sản thuộc nhóm thu nhập từ kinh doanh, nên cá nhân kinh doanh cho thuê đủ điều kiện doanh thu lũy kế ≤10 tỷ được hưởng phần giảm trên thuế TNCN của hoạt động này; phần vượt ngưỡng cũng nộp bổ sung theo Mẫu 03 kèm 01/BĐS.

Muốn biết quầy mình được giữ lại bao nhiêu theo chính sách này? Tool tính thuế miễn phí của em nhập doanh thu từng ngành, thấy số thuế kỳ và phần giảm 30% ngay.

Xem thêm


Căn cứ pháp lý: NQ 121/2024; Nghị quyết Về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp 43/2026/QH16; NĐ 398/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp; Nghị định Quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh 68/2026/NĐ-CP; Nghị định Sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và nghị… 141/2026/NĐ-CP; NQ 43/2026


Bài viết được thực hiện bởi Đội ngũ Chuyên gia Thuế TADA.
Cập nhật: 11/2026 | Nguồn thời sự: luatvietnam.vn ngày 08/11/2026, thuvienphapluat.vn (công văn triển khai NĐ 398). Văn bản pháp lý xem mục Căn cứ pháp lý phía trên.