Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm là chính sách nhiều người hiểu lầm nhất năm nay. Nhiều bác mới thành lập công ty đã mặc định mình được miễn, rồi đến quyết toán năm đầu mới biết mình không đủ điều kiện. Chính cán bộ Cục Thuế trả lời trong buổi livestream đồng hành doanh nghiệp tuần trước: không phải cứ mới thành lập là được. Bài này em ghi rõ ai được, ai bị loại, và 3 điều cần tự kiểm tra trước khi xác định mình được hưởng.

Chính sách này từ đâu ra?

Chính sách miễn thuế 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập nằm trong Nghị quyết 198 của Quốc hội, và được hướng dẫn tại Nghị định 20. Điều kiện cốt lõi là ba thứ: doanh nghiệp nhỏ và vừa, đăng ký kinh doanh lần đầu, và không thuộc các trường hợp loại trừ theo quy định. Thời gian miễn tính liên tục từ năm đầu tiên kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Ba điều kiện này phải đủ đồng thời, thiếu một thứ là không được.

Case bất động sản: mới thành lập vẫn bị từ chối

Trong livestream có bác hỏi đúng tình huống này. Tháng 8/2026 thành lập công ty nhỏ, ngành nghề kinh doanh bất động sản, bác tự xác định mình được miễn thuế 3 năm. Cán bộ thuế trả lời rõ: không đúng. Thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản không được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo Khoản 3 Điều 18 Luật 67, và Nghị định 20 hướng dẫn Nghị quyết 198 cũng ghi rõ việc miễn thuế 3 năm không áp dụng cho khoản thu nhập này. Bác thành lập công ty mới nhưng ngành nghề bị loại, nên miễn thuế không chạm tới đồng nào từ hoạt động BĐS. Nhiều người mới thành lập trong lĩnh vực khác cũng bị loại vì các lý do tương tự mà không biết.

Case thứ hai thường gặp không kém là công ty mới thành lập rồi nhận vốn góp từ công ty mẹ hoặc nhà đầu tư lớn. Nếu công ty này được coi là công ty con hoặc công ty liên kết của một tập đoàn lớn thì không còn là doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tiêu chí vốn và doanh thu, miễn thuế 3 năm tự động không áp dụng. Nhiều startup gọi vốn sớm rồi mới biết mình đã mất quyền này. Nếu bác đang trong giai đoạn gọi vốn thì cân nhắc thời điểm thành lập công ty con để không tự phá điều kiện miễn thuế.

Case thứ ba là công ty mới thành lập nhưng kế thừa tài sản và khách hàng từ một doanh nghiệp cũ đã giải thể. Nếu cơ quan thuế xác định đây là doanh nghiệp kế thừa thì không tính là đăng ký kinh doanh lần đầu, miễn thuế không được áp dụng. Nhiều chủ quán giải thể công ty cũ rồi mở công ty mới cùng ngành cùng khách hàng để hưởng ưu đãi, đó là cách bị từ chối nhanh nhất.

Ba điều phải tự kiểm tra trước khi xác định được miễn

Điều thứ nhất là xem mình có phải doanh nghiệp nhỏ và vừa không theo các tiêu chí về vốn, lao động và doanh thu. Điều thứ hai là xem giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của mình có phải lần đầu không, công ty cũ giải thể rồi mở công ty mới không tính là lần đầu. Điều thứ ba là xem ngành nghề có thuộc trường hợp bị loại trừ không, như bất động sản ở trên. Chỉ khi cả ba điều đều đạt thì mới được miễn. Nhiều bác chỉ nhìn vào điều thứ nhất rồi kết luận vội, tới quyết toán mới biết mình bị loại.

Em gặp không ít chủ doanh nghiệp nhỏ đến tháng 12 mới biết mình không được miễn, lúc đó đã nộp tạm theo ưu đãi cả năm và phải nộp bù kèm chậm nộp. Cách an toàn nhất là ngay từ tháng đầu tiên hoạt động, bác tự trả lời ba câu hỏi trên và nếu không chắc thì gửi email hỏi cán bộ thuế quản lý trước khi nộp tờ khai tạm. Cán bộ thuế trả lời bằng văn bản thì bác giữ lại làm căn cứ, tới quyết toán không ai bắt bẻ. Nếu bác đã nộp tạm theo ưu đãi mà biết mình không đủ điều kiện thì khai bổ sung ngay, tự giác khai bổ sung trước khi bị kiểm tra thì chỉ nộp thêm tiền thuế thiếu và lãi, không bị phạt hành chính.

Miễn thuế 3 năm khác gì miễn thuế khởi nghiệp?

Đây là chỗ nhiều người trộn lẫn. Miễn thuế khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là 2 năm miễn + 4 năm giảm 50%, áp dụng cho thu nhập từ khởi nghiệp sáng tạo, không phải mọi doanh nghiệp mới. Miễn thuế 3 năm cho DNNVV là chính sách riêng, áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập đủ điều kiện. Hai chính sách khác nhau về điều kiện, thời gian và nhóm đối tượng. Bác nào đang chuẩn bị hồ sơ miễn thuế thì phải xác định rõ mình thuộc chính sách nào, không nộp nhầm là bị từ chối cả hai.

Ngoài hai chính sách trên, Nghị quyết 198 còn có ưu đãi cho thu nhập chuyển nhượng cổ phần hoặc phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, và miễn thuế TNCN cho chuyên gia khoa học tại doanh nghiệp đổi mới sáng tạo 2 năm + giảm 50% 4 năm. Nhiều bác nghe tới miễn thuế là nhầm ngay với các ưu đãi này, nên em ghi rõ ra để khỏi nộp nhầm hồ sơ. Nếu công ty bác không thuộc diện khởi nghiệp sáng tạo được công nhận thì chỉ còn chính sách miễn 3 năm cho DNNVV, và nếu ngành nghề bị loại thì không còn gì cả.

Checklist trước khi xác định mình được miễn

Ba câu hỏi tự trả lời: mình có phải DNNVV đăng ký lần đầu không, ngành nghề có bị loại trừ không, và thu nhập có thuộc diện ưu đãi không. Nếu bất kỳ câu nào trả lời không chắc thì gọi cán bộ thuế quản lý trước khi quyết toán, đừng để tới lúc nộp rồi mới biết. Miễn thuế 3 năm tính liên tục từ năm đầu, nếu năm đầu không đủ điều kiện thì không được cộng dồn sang năm sau, mất là mất luôn.

FAQ

Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập có tự động được miễn không?
Không. Phải đủ đồng thời ba điều kiện: DNNVV, đăng ký lần đầu, không thuộc trường hợp loại trừ. Thiếu một điều là không được.

Thu nhập từ bán bất động sản của công ty có được miễn không?
Không. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản bị loại khỏi ưu đãi theo Khoản 3 Điều 18 Luật 67, và Nghị định 20 hướng dẫn Nghị quyết 198 cũng ghi rõ. Ngành nghề BĐS mới thành lập cũng không được miễn.

Miễn thuế 3 năm có phải đăng ký trước không?
Theo hướng dẫn trong livestream, doanh nghiệp tự đối chiếu điều kiện và kê khai đúng khi quyết toán. Nếu không chắc thì hỏi cán bộ thuế quản lý trước khi nộp tờ khai.

Căn cứ pháp lý: Nghị quyết 198/2025/QH15; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP.