Bài viết & Hướng dẫn

Kiến thức thuế, kế toán, BHXH và thủ tục doanh nghiệp từ TADA.

← Quay lại danh sách

Ở lại hộ kinh doanh hay lên công ty năm 2026: so sánh thuế 2 bên

Đăng ngày 26/9/2026 bởi Dịch Vụ Thuế Kế Toán TADA

Đầu năm bỏ thuế khoán, giữa năm ưu đãi chuyển đổi, cuối năm đề xuất luật mới — chọn hộ hay công ty không theo phong trào được. Bài này em đặt thuế, sổ sách, chi phí hai bên lên bàn cân một lần.

Câu hỏi tôi nghe nhiều nhất mấy tháng nay không phải khai mẫu nào, mà là có nên bỏ hộ để lên công ty không. Đầu năm bỏ thuế khoán, giữa năm một loạt ưu đãi chuyển đổi, cuối năm lại thêm đề xuất luật mới. Đặt hai bên lên bàn cân một lần cho rõ, nhà nào hợp bên nào thì chọn, đừng chọn theo phong trào.

Hộ kinh doanh: gọn nhẹ nhưng trần thấp

Hộ doanh thu năm từ 1 tỷ trở xuống được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong diện quy định, chỉ cần thông báo doanh thu. Vượt 1 tỷ thì nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, ví dụ bán hàng hóa chịu 1% giá trị gia tăng và 0,5% thu nhập cá nhân trên phần doanh thu vượt 1 tỷ.

Hộ có hai cách tính thuế thu nhập cá nhân: lấy doanh thu nhân thuế suất theo ngành cho gọn, hoặc lấy doanh thu trừ chi phí rồi nhân thuế suất 15% với nhóm 1-3 tỷ, 17% với nhóm 3-50 tỷ. Điểm trừ lớn nhất của hộ là chủ hộ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân, không tách bạch được rủi ro, và khó tham gia chuỗi cung ứng lớn hay đấu thầu vì thiếu tư cách pháp nhân.

Lên công ty: ưu đãi dày nhưng sổ sách nặng

Doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ được miễn lệ phí đăng ký lần đầu và phí công bố thông tin. Về thuế, doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ ngày cấp giấy chứng nhận lần đầu. Riêng doanh nghiệp thành lập mới từ hộ kinh doanh có doanh thu không quá 50 tỷ một năm được miễn 2 năm liên tục kể từ khi có thu nhập chịu thuế. Trường hợp cùng lúc đủ điều kiện nhiều chính sách thì được chọn chính sách có lợi nhất và giữ ổn định suốt thời gian hưởng.

Hết thời gian miễn, thuế suất ưu đãi là 15% cho doanh nghiệp doanh thu không quá 3 tỷ, 17% cho nhóm trên 3 tỷ đến 50 tỷ. Ngoài ra còn hỗ trợ tư vấn thuế kế toán miễn phí 3 năm, phần mềm kế toán dùng chung, đào tạo quản trị, và năm đầu sau chuyển đổi nếu vi phạm lần đầu không gian lận thì được ưu tiên hướng dẫn khắc phục thay vì phạt ngay.

Cái giá phải trả là chế độ kế toán đầy đủ, báo cáo tài chính, hóa đơn chứng từ chuẩn chỉnh và bảo hiểm cho người lao động. Nhà nào quen bán hàng ghi sổ tay thì năm đầu lên công ty sẽ thấy nặng.

Đặt cạnh nhau: 3 mốc quyết định

Mốc thứ nhất là doanh thu. Dưới 1 tỷ một năm thì ở lại hộ là nhẹ nhất vì được miễn thuế, lên công ty lúc này chỉ thêm việc. Từ 1 đến 3 tỷ thì hai bên ngang ngửa, hộ nộp thuế theo tỷ lệ gọn hơn, công ty thì bắt đầu có lợi thế pháp nhân. Trên 3 tỷ, đặc biệt trên 10 tỷ, cán cân nghiêng dần về công ty nhờ thuế suất ưu đãi và khả năng tách rủi ro tài sản.

Mốc thứ hai là khách hàng. Bán lẻ cho người tiêu dùng, bán chợ, bán online nhỏ thì hộ là đủ. Bán cho doanh nghiệp cần hóa đơn giá trị gia tăng, làm thầu phụ, vào chuỗi siêu thị hay xuất khẩu thì công ty gần như là điều kiện bắt buộc.

Mốc thứ ba là tham vọng. Muốn vay vốn lớn, gọi thêm người góp vốn, mở thêm chi nhánh hay sau này bán lại thì công ty mới làm được. Hộ không có tư cách pháp nhân nên mọi con đường mở rộng đều cụt.

Trường hợp nào nên chuyển ngay năm 2026?

Chuyển ngay khi doanh thu đã vượt 3 tỷ và có khách doanh nghiệp ổn định, vì vừa hưởng miễn thuế 2-3 năm vừa hợp thức hóa quan hệ mua bán. Chuyển ngay khi muốn tách tài sản gia đình khỏi rủi ro kinh doanh, nhất là ngành nghề dễ phát sinh nợ và bảo hành.

Khoan chuyển khi doanh thu còn dưới 1 tỷ, khi toàn bộ khách là cá nhân không cần hóa đơn, hoặc khi nhà mình chưa có người làm nổi sổ sách kế toán. Lên công ty rồi mà sổ sách lem nhem thì ưu đãi thuế không cứu nổi tiền phạt.

Một lưu ý pháp lý nhiều người bỏ sót: công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc cổ phần thành lập từ hộ kinh doanh thì chủ hộ vẫn chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản với các khoản nợ chưa thanh toán của hộ cũ, trừ khi có thỏa thuận khác. Nợ cũ phải xử lý dứt điểm trước khi chuyển, đừng mang sang nhà mới.

Chuẩn bị gì trước khi quyết?

Chốt ba việc trước khi nộp hồ sơ: tính thử hai phương án thuế 3 năm tới cho đúng doanh thu nhà mình, bên nào rẻ hơn mới là đáp án chứ không phải bên nào được miễn nhiều hơn; rà hết nợ thuế và công nợ của hộ cũ để xử lý dứt điểm; tìm người làm kế toán hoặc dịch vụ kế toán trước vì công ty không có chuyện ghi sổ tay.

Hộ kinh doanh phải hoạt động liên tục ít nhất 1 năm mới đủ điều kiện hưởng gói hỗ trợ chuyển đổi. Thủ tục gồm hai bước là đăng ký thành lập doanh nghiệp rồi chấm dứt hộ, phần chấm dứt do cơ quan nhà nước thực hiện sau khi công ty được cấp giấy, mình không phải chạy thêm.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Doanh thu bao nhiêu thì nên chuyển từ hộ lên công ty?
Không có con số cứng, nhưng dưới 1 tỷ nên ở lại hộ vì được miễn thuế. Từ 3 tỷ trở lên kèm khách doanh nghiệp thì nên chuyển để hưởng thuế suất ưu đãi và tách rủi ro tài sản.

2. Lên công ty được miễn thuế mấy năm?
Doanh nghiệp nhỏ và vừa miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm từ ngày cấp giấy lần đầu. Doanh nghiệp mới từ hộ kinh doanh doanh thu không quá 50 tỷ được miễn 2 năm từ khi có thu nhập chịu thuế. Đủ điều kiện nhiều chính sách thì chọn cái lợi nhất.

3. Hết miễn thuế thì công ty nộp bao nhiêu?
Thuế suất ưu đãi 15% với doanh thu không quá 3 tỷ một năm, 17% với nhóm trên 3 tỷ đến 50 tỷ. Ngoài ra kỳ 2026-2027 còn được giảm 30% theo Nghị quyết 43 nếu doanh thu không quá 10 tỷ.

4. Nợ cũ của hộ kinh doanh xử lý thế nào khi lên công ty?
Chủ hộ vẫn chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản với nợ chưa thanh toán của hộ cũ, trừ khi có thỏa thuận khác. Nên quyết toán dứt điểm nghĩa vụ thuế và công nợ trước khi chuyển.

5. Lên công ty có bắt buộc làm kế toán đầy đủ không?
Có. Công ty phải có chế độ kế toán, báo cáo tài chính và hóa đơn chứng từ đầy đủ. Bù lại được hỗ trợ tư vấn thuế kế toán miễn phí 3 năm và phần mềm kế toán dùng chung.


Bài viết được thực hiện bởi Đội ngũ Chuyên gia Thuế TADA.
Cập nhật: 09/2026 Nguồn tin: Cục Thuế qua Chinhphu.vn, Thư viện Pháp luật (Công văn 11926/TCS1-NVDTPC), VietNamNet (Thuế Khánh Hòa 27/6/2026)

Xem thêm


Căn cứ pháp lý: Nghị quyết 198/2025/QH15; Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14; Nghị định 68/2026/NĐ-CP; Nghị quyết 43/2026/QH16.