Công ty 5 người có phải đóng phí công đoàn 2% và khám sức khỏe?
Mổ luật ra thì cả hai phe đều đúng một nửa: công ty chưa lập công đoàn vẫn phải đóng kinh phí 2% lên công đoàn cấp trên, còn khám sức khỏe định kỳ là bắt buộc cho người lao động. Bài này em ghi rõ mức đóng và ai chịu.
Một bạn chủ công ty siêu nhỏ 4-5 lao động than: mỗi tháng đã nộp gần 7 triệu bảo hiểm, giờ thêm 400-500 nghìn phí công đoàn, rồi còn bắt khám sức khỏe nữa. Than xong thì hai phe cãi nhau. Phe chủ bảo công ty nhỏ xíu sao gánh đủ thứ, phe người lao động bảo quyền lợi chính đáng sao lại tiếc. Mổ luật xem phe nào đúng.
Phe chủ: công ty chưa có công đoàn thì đóng cho ai?
Lý lẽ phe chủ nghe rất xuôi: công ty 5 người chưa lập công đoàn cơ sở, không có ai thu, vậy đóng 2% cho ai và để làm gì. Tiền bảo hiểm mỗi tháng đã gần 7 triệu, thêm 500 nghìn nữa là thêm gánh nặng thật với doanh nghiệp mới.
Nhưng luật trả lời khác. Kinh phí công đoàn 2% tính trên quỹ tiền lương đóng bảo hiểm xã hội do doanh nghiệp đóng, áp dụng với mọi doanh nghiệp sử dụng lao động. Chưa có tổ chức công đoàn thì nộp lên công đoàn cấp trên, không phải không có là không đóng. 400-500 nghìn một tháng của bạn tính ra đúng 2% trên quỹ lương khoảng 20-25 triệu, khớp luật chứ không phải ai thu bậy.
Phân biệt cho rõ: 2% này là tiền công ty bỏ ra, không trừ vào lương người lao động. Còn đoàn phí 1% lương là tiền của đoàn viên đóng khi đã gia nhập công đoàn, hai khoản khác nhau hoàn toàn.
Phe người lao động: khám sức khỏe là bắt buộc, công ty trả tiền
Sang chuyện khám sức khỏe thì phe người lao động thắng tuyệt đối. Luật An toàn vệ sinh lao động bắt người sử dụng lao động tổ chức khám sức khỏe ít nhất 1 lần một năm, nghề nặng nhọc độc hại thì 2 lần, toàn bộ chi phí công ty trả.
Lý do cũng dễ hiểu: người lao động bán sức cả năm, công ty kiểm tra sức khỏe một lần là trách nhiệm tối thiểu. Không tổ chức khám mà bị kiểm tra thì phạt hành chính, tính ra còn đắt hơn tiền khám. Công ty 5 người khám gói cơ bản mỗi người vài trăm nghìn, cả năm chưa bằng một tháng bảo hiểm.
Vậy công ty 5 người gánh bao nhiêu một tháng?
Cộng sổ cho rõ: bảo hiểm xã hội y tế thất nghiệp gần 7 triệu, kinh phí công đoàn 400-500 nghìn, khám sức khỏe chia đều mỗi tháng khoảng 100-200 nghìn. Tổng chi phí lao động ngoài lương cứng khoảng 7,5-8 triệu một tháng cho 5 người.
Nghe nhiều nhưng đây là chi phí hợp lệ được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, tức Nhà nước đã chia một phần gánh qua thuế. Không đóng thì bị phạt, truy thu và tính chậm nộp, bài toán nào cũng ra đóng đúng hạn rẻ hơn.
Làm gọn chi phí thế nào cho đúng luật?
Ba việc xong trong tuần: kiểm tra quỹ lương đóng bảo hiểm đã đúng chưa vì kinh phí công đoàn ăn theo đúng con số này, khai thiếu bảo hiểm thì công đoàn cũng thiếu theo và thành 2 lỗi một lúc. Thứ hai, liên hệ công đoàn cấp trên nơi đặt trụ sở để nộp 2% đúng địa chỉ, giữ biên lai đầy đủ. Thứ ba, ký hợp đồng khám sức khỏe theo năm với một phòng khám, vừa rẻ hơn khám lẻ vừa có hồ sơ đối phó kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Chưa có công đoàn cơ sở có phải đóng 2% không?
Có. Mọi doanh nghiệp sử dụng lao động đều đóng kinh phí công đoàn 2% quỹ lương đóng bảo hiểm. Chưa có tổ chức thì nộp lên công đoàn cấp trên.
2. 2% công đoàn có trừ vào lương người lao động không?
Không. Đây là tiền doanh nghiệp bỏ ra. Tiền trừ vào lương chỉ có đoàn phí 1% khi người lao động tự nguyện gia nhập công đoàn.
3. Công ty 5 người có phải khám sức khỏe không?
Có. Ít nhất 1 lần một năm cho mọi người lao động, chi phí công ty trả. Nghề nặng nhọc độc hại thì 2 lần một năm.
4. Không đóng công đoàn khám sức khỏe thì sao?
Bị phạt hành chính, truy thu số phải đóng và tính tiền chậm nộp. Tự giác làm còn rẻ hơn bị kiểm tra ra.
5. Các khoản này được trừ thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Có, nếu có đủ hóa đơn chứng từ và chi đúng đối tượng. Đây là chi phí hợp lệ của doanh nghiệp.
Bài viết được thực hiện bởi Đội ngũ Chuyên gia Thuế TADA.
Cập nhật: 09/2026 Nguồn tin: Luật Công đoàn, Luật An toàn vệ sinh lao động (khám sức khỏe Điều 21)
Xem thêm
- Tiền ăn xăng xe chi cố định: Coi chừng mất tiền thuế oan vì ngại tính theo ngày công
- Kế hoạch xuất hóa đơn điện tử đúng quy định năm 2026 và lộ trình gỡ bỏ nỗi lo xử phạt
- Hộ kinh doanh doanh thu 2 tỷ lãi 100 triệu: thuế có oan?
Căn cứ pháp lý: Luật Công đoàn 12/2012/QH13; Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; Nghị định 191/2013/NĐ-CP.