Hộ kinh doanh 10 tỷ được chọn tính thuế theo doanh thu
Nhắc lại cho rõ: đây mới là đề xuất trình Quốc hội tháng 10, chưa phải luật có hiệu lực. Nếu được thông qua, hộ đến 10 tỷ được tự chọn tính thuế theo doanh thu hoặc lợi nhuận từ kỳ tính thuế 2026.
Tiểu thương doanh thu vài tỷ một năm mà phải mở 4 loại sổ sách, bóc từng hóa đơn chi phí để tính thuế trên lợi nhuận thì mấy ai làm xuể. Bộ Tài chính vừa đề xuất cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp doanh thu đến 10 tỷ được tự chọn tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc trên lợi nhuận, áp dụng ngay từ kỳ tính thuế 2026. Nhắc lại cho rõ: đây mới là đề xuất trình Quốc hội tháng 10 tới, chưa phải luật có hiệu lực.
Thực chất đề xuất lần này là gì?
Đề xuất cho phép hộ kinh doanh và doanh nghiệp doanh thu đến 10 tỷ một năm tự chọn 1 trong 2 cách tính: lấy doanh thu nhân thuế suất theo ngành nghề, hoặc lấy doanh thu trừ chi phí hợp lệ rồi nhân thuế suất. Nếu luật được thông qua, cách tính mới áp dụng lùi cho cả kỳ tính thuế năm 2026.
Chủ trương này nằm trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, luật mới thay thế toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. Lộ trình là trình Chính phủ trong tháng 9 rồi gửi Quốc hội kỳ họp tháng 10/2026. Để so sánh, quy định hiện hành lấy mốc 3 tỷ: hộ trên 3 tỷ bắt buộc tính thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập nhân thuế suất, không có quyền chọn.
Tại sao lại là 10 tỷ mà không giữ mốc 3 tỷ?
Con số 10 tỷ nhắm đúng vào nhóm đuối nhất với kế toán chi phí: hộ nhỏ, tiểu thương chợ, bán online. Nhóm này doanh thu chưa cao nhưng vẫn phải mở đủ sổ sách, bóc tách chi phí hợp lệ từng đồng, thực tế đa số không làm nổi nên dễ sai, dễ bị truy thu.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng chung quan điểm, kiến nghị cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ dưới 10 tỷ nộp thuế theo doanh thu cho gọn. Nếu thành hiện thực, khoảng 5 đến 6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ được nhẹ gánh. Kèm theo đó, dự thảo còn đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ ngày cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu cho nhóm nhỏ và vừa.
Luật chưa thông qua thì quý 3 này đóng thuế kiểu gì?
Quý 3 này mọi thứ vẫn chạy theo luật cũ, hộ thuộc diện tính thuế trên thu nhập thì tạm nộp theo cách đơn giản: lấy doanh thu tính thuế của tháng hoặc quý nhân với thuế suất tương ứng theo ngành nghề, khai chung trên hồ sơ thuế giá trị gia tăng.
Khoản tiền này mới chỉ là tạm nộp. Hết năm, hộ thuộc diện phải quyết toán thì vẫn quyết toán như thường, hạn nộp hồ sơ là ngày cuối cùng của tháng thứ ba sau khi kết thúc kỳ quyết toán. Tạm nộp thiếu thì nộp bổ sung phần chênh lệch mà không bị tính tiền chậm nộp, nộp thừa thì được bù trừ hoặc hoàn trả theo quy định quản lý thuế.
Vậy hộ kinh doanh nên chuẩn bị những gì ngay bây giờ?
Chuẩn bị theo hướng hai kịch bản để bên nào cũng không bị động: kê khai đầy đủ như hiện tại, đồng thời tính thử cả hai phương án để luật thông qua là biết ngay nên chọn cách nào. Tuyệt đối đừng ngừng kê khai chỉ vì nghe tin sắp có luật mới.
Cụ thể, quý 3 vẫn khai và tạm nộp đúng hạn. Mọi hóa đơn đầu vào và sổ chi phí giữ lại cẩn thận, phòng trường hợp luật chưa kịp thông qua thì cuối năm vẫn quyết toán trên thu nhập. Riêng hộ doanh thu trên 3 tỷ nên ngồi tính thử một lần: phương án nào ra số thuế thấp hơn và hợp với tình hình sổ sách nhà mình.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Hộ kinh doanh 10 tỷ được tính thuế theo doanh thu đã áp dụng chưa?
Chưa. Đây là đề xuất của Bộ Tài chính trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự kiến trình Quốc hội tháng 10/2026 và đề xuất áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Hiện tại vẫn áp dụng quy định cũ với mốc 3 tỷ.
2. Hai phương pháp tính thuế khác nhau thế nào?
Tính theo tỷ lệ trên doanh thu lấy doanh thu nhân thuế suất theo ngành nghề, đơn giản không cần bóc chi phí. Tính trên lợi nhuận lấy doanh thu trừ chi phí hợp lệ rồi nhân thuế suất 15, 17 hoặc 20 phần trăm tùy quy mô, cần sổ sách đầy đủ.
3. Tạm nộp thiếu cuối năm có bị phạt chậm nộp không?
Không. Theo hướng dẫn của Cục Thuế, hộ nộp bổ sung phần chênh lệch giữa tạm nộp và quyết toán mà không bị tính tiền chậm nộp. Nộp thừa thì được bù trừ hoặc hoàn trả theo quản lý thuế.
4. Đề xuất này liên quan gì đến giảm 30% thuế Nghị quyết 43?
Đây là hai chính sách khác nhau nhưng cùng ngưỡng 10 tỷ. Giảm 30 phần trăm theo Nghị quyết 43/2026 đã có hiệu lực cho kỳ 2026 và 2027. Chọn phương pháp tính thuế theo doanh thu vẫn là đề xuất chờ Quốc hội thông qua.
Bài viết được thực hiện bởi Đội ngũ Chuyên gia Thuế TADA.
Cập nhật: 09/2026 Nguồn tin: Dân trí (21/9/2026), Tuổi Trẻ (20/9/2026)
Xem thêm
- Bỏ lệ phí môn bài 2026: hộ kinh doanh còn phải làm gì khác?
- So sánh chatbot thuế AI và đại lý thuế — Chọn cái nào?
- Khai thuế quý 3 trên eTax Mobile: sai nhóm là sai hết
- 99,86% hộ được tính thuế đơn giản: chọn sai thì sao?
Căn cứ pháp lý: Đề xuất trình Quốc hội tháng 10/2026 (chưa hiệu lực); Nghị quyết 43/2026/QH16; Nghị định 68/2026/NĐ-CP; Nghị định 141/2026/NĐ-CP.